BOS Rinoresi Nedir?

BOS rinoresi, beynimizi ve omuriliğimizi koruyan berrak sıvının (beyin omurilik sıvısı)
(BOS) normalde kapalı olan zar tabakasında oluşan küçük bir yırtıktan burun boşluğuna
sızmasıdır. Bu durumda, burundan gelen akıntı genellikle ince, su gibi ve renksizdir. Sıklıkla
bir burun deliğinden gelir ve kişi öne eğildiğinde, öksürdüğünde veya ıkındığında artabilir.

Neden Önemlidir?
BOS aynı zamanda sinir sistemi hücrelerine besin taşır ve atık maddeleri uzaklaştırır. Bu
sızıntı, burun yoluyla mikropların beyne ulaşmasına zemin hazırlayabilir ve menenjit gibi
ciddi enfeksiyonlara neden olabilir. Ayrıca sıvı kaybı, baş ağrısı ve basınç hissi gibi yaşam
kalitesini düşüren belirtiler oluşturabilir. Bu nedenle BOS rinoresi mutlaka ciddiye
alınmalıdır.

BOS Rinoresinin Başlıca Nedenleri
* Kafa travmaları: Düşme, çarpma, trafik kazası, baş aşağı asılı durumda yapılan
sporlar veya spor yaralanmaları sonucu kafatası tabanında küçük bir kırık oluşabilir
ve sıvı bu alandan sızabilir.
* Ameliyatlar: Sinüs veya kafa tabanı ameliyatları sırasında, fark edilmeden beyin
zarında bir açıklık meydana gelebilir.
* Kendiliğinden gelişen sızıntılar: 30 yaş üstü kadınlarda herhangi bir travma olmadan
sızıntı ortaya çıkabilir. Bunun nedeni çoğu zaman yüksek beyin basıncı veya kafatası
tabanındaki ince bir kemiğin zayıflığıdır.
Basit bir benzetmeyle, tıpkı tavanında çatlak olan bir evde üst kattaki borudan su
sızması gibi, beyin sıvısı da burun kanallarına damlayabilir.

Belirtiler Nelerdir?
* Özellikle öne eğilince, ağır kaldırınca veya öksürünce artan berrak, su gibi burun
akıntısı
* Akıntının tuzlu veya metalik bir tadı olabilir
* Baş ağrısı, dik durunca artıp yatınca hafifler
* Ateş, ense sertliği veya kötüleşen baş ağrısı gibi belirtiler, enfeksiyon (menenjit)
riskine işaret edebilir
* Zaman zaman akıntıya az miktarda kan karışabilir ve bu durumda mendilde “hale”
şeklinde bir iz bırakabilir

BOS Rinoresinin Tanısı Nasıl Konur?
* Laboratuvar testi: Burundan gelen sıvıdan alınan örnek, yalnızca beyin sıvısında
bulunan beta-2 transferrin adlı özel bir protein açısından test edilir. Bu test, sıvının
allerji veya gözyaşı değil de gerçekten BOS olup olmadığını anlamanın en güvenilir
yoludur.
* Görüntüleme yöntemleri:
o BT (Bilgisayarlı Tomografi) ile kafa tabanındaki küçük kırıklar görülebilir.
o BT sisternografi (BT’den önce BOS içine kontrast madde verilmesi),
sızıntının aktif olduğu ancak rutin BT’de tam yerinin belirgin olmadığı zorlu
vakalarda sıvının tam olarak nereden sızdığını gösterebilir.
o MR ise yumuşak dokuları değerlendirmede yardımcı olur.
o Radyonüklid Sisternografi ise belirli durumlarda zaman içinde BOS akış
dinamiğini gösterebilir.

Kısaca: Laboratuvar testi sıvının BOS olduğunu gösterir, görüntüleme ise nereden geldiğini
belirler.

Tedavi ve Takip
Bazı küçük sızıntılar, istirahat ve basınç azaltıcı tedavilerle kendiliğinden kapanabilir.
* Başınızı yüksek tutarak dinlenmek,
* Burnu sümkürmekten, ağır kaldırmaktan, ıkınmaktan ve şiddetli öksürmekten
kaçınmak,
* Doktorun önerdiği BOS basıncını düşüren ilaçları kullanmak (örneğin
asetazolamid), iyileşmeyi destekler.
Ancak sızıntı uzun sürerse veya tekrarlarsa cerrahi onarım gerekebilir.

Cerrahi Tedavi
Günümüzde çoğu vaka, burundan girilerek yapılan endoskopik yöntemlerle tedavi
edilmektedir. Bu işlemde ciltte kesi açılmaz. Cerrah, sızıntı olan yeri küçük bir “yama” ile
kapatır ve beyin ile burun arasında yeniden sağlam bir bariyer oluşturur.
Başarı oranı kötü değildir:
* İlk ameliyatta %85–90
* Gerekirse tekrarlayan işlemlerle %95’in üzerinde başarı elde edilir.
Tabii artık yeni basınç düşürücü ameliyat teknikleri ve uygun hasta seçimi ile, kendiliğinden
gelişen BOS sızıntıları da dahil olmak üzere çok daha yüksek oranda başarı düşük
komplikasyon oranları ile ve tek seferde bile elde edilebiliyor…

BOS Rinoresi: Pratik Hasta Örnekleri

1. Arkadan çarpma sonucu meydana gelen bir araba kazasından sonra, kişi bir burun
   deliğinden sürekli ve berrak bir akıntı fark eder, bu akıntı ayakkabı bağlamak için
   eğildiğinde kötüleşir ve boğazının arkasında tuzlu bir tat alır. Beta 2 transferin testi, BOS
   sızıntısını doğrular. BT, ethmoid sinüs yakınında küçük bir kemik boşluğu olduğunu gösterir
   ve bu boşluk, sızıntıyı durdurmak için katmanlı bir greftle endoskopik olarak onarılır.
2. Sabahları sürekli burun akıntıs ve basınçla bağlantılı baş ağrıları olan ancak
   travma geçirmemiş bir hastanın beta 2 transferin pozitif sıvı ve görüntüleme sonuçları,
   muhtemelen yüksek kafa içi basıncıyla ilişkili kendiliğinden sızıntı olduğunu gösterir.
   Tedavi tekrarlamayı azaltmak için çok katmanlı onarımla endoskopik kapatma yapılması
   öncesi basıncın giderilmesini amaçlar.
   Bu örneklerin vurguladığı model: Özgün laboratuvar tetkiki, hassas görüntüleme ve
   minimal invaziv bir onarımı destekleyen basınç düşürücü ve kişiye özel bir plan.

İyileşme Süreci
Ameliyat sonrası birkaç hafta boyunca:
* Ağır kaldırmamak,
* Burunu sümkürmemek,
* Şiddetli öksürükten ve ıkınmadan kaçınmak gerekir.
Doktor, iyileşme sürecinde gerekirse öksürük bastırıcı veya dışkı yumuşatıcı ilaçlar da
önerebilir. Kontrol muayenelerinde akıntının durduğu ve bölgenin tamamen iyileştiği
gerekirse ofis endoskopisi ile doğrulanır.

Nasıl Korunabiliriz?
* Kafa yaralanması riskini azaltmak için kask kullanmak,
* Sinüs veya kafa tabanı ameliyatlarından sonra doktor önerilerine dikkatle uymak,
* Yüksek beyin basıncı riski olan kişilerde kilo ve tansiyon kontrolü sağlamak,
tekrarlama riskini azaltabilir.

Kısaca Özetlemek Gerekirse
BOS rinoresi, beyin sıvısının buruna sızması durumudur.
* Tanı: Beta-2 transferrin testi ve detaylı görüntüleme ile konur.

* Tedavi: Küçük sızıntılar dinlenme ve basınç kontrolüyle, büyük sızıntılar ise
cerrahiyle tedavi edilir.

* Amaç: Menenjit gibi enfeksiyonları önlemek ve normal yaşam kalitesini hızlı ve
güvenli şekilde geri kazandırmaktır.